Batavia Publishing: Anita Rambonnet

    Anita Rambonnet, circa 1929
 © E.M.J. Hannaford-Rambonnet

     Anita Rambonnet–Da Ponte werd in 1895 geboren te Smyrna (nu Izmir, Tur- kije) als dochter van een Italiaanse vader en een Nederlandse moeder. Doordat haar vader uit een Venetiaanse grafelijke familie stamde, had zij de titel van gravin. Na haar studie aan de Universiteit van Amsterdam (middelbare acte En- gels) vertrok zij in 1919 naar Java, samen met haar echtgenoot Mr. G.F. Rambon-net. Deze werd in de jaren twintig en dertig burgemeester van respectievelijk Soekaboemi en Buitenzorg. Zij kregen twee kinderen: Eveline (‘Nini’, 1920) en Robert (‘Bobby’, 1922) Rambonnet.
     Anita Rambonnet, een markante persoonlijkheid in de Indische ‘high socie- ty’, ontwikkelde zich vanaf haar tijd in Soekaboemi tot een gekwalificeerd kun- stenares. Als tekenares en schilderes creëerde zij een gevarieerd oeuvre van - vooral - stillevens, portretten en karikaturen, vaak met een rijk geschakeerde kleurstelling. Zij exposeerde in ‘one-man shows’ en participeerde - samen met schilders als Rudolf Bonnet, Carel Dake Jr., Gabriëlle Ferrand, Ben Frank, Willy Sayers en Henry van Velthuysen - in diverse exposities in Nederlands In- dië en Nederland. Ook ontwierp zij affiches (onder meer voor de Bandoeng- sche Kininefabriek) en toneeldecors en -kostuums. Zij signeerde haar werk door- gaans met: ar.

‘Smart’ (1927) ‘De gesloten deur’
© E.M.J. Hannaford-Rambonnet (1927)

Als schrijfster was zij - onder het pseudoniem Mr. J. Palet - vooral bekend vanwege haar drie Indische detectiveromans: ‘De moord in het berghotel’, ‘13’ en ‘Paladijnen in Péot’. Deze romans, waarvoor zij ook de illustraties en om- slagen tekende, verschenen in de jaren 1934-1941. Verder schreef zij een groot aantal toneelstukken, filmscenario's, novellen, gedichten en verhalen, die vrijwel geen van alle zijn uitgegeven. Waarschijnlijk heeft zij als model gediend voor de hoofdpersoon Julie Meerkamp in ‘De razende berg’ van Melis Stoke (pseudo- niem van Herman Salomonson), een Indische sleutelroman uit 1939.
     Jarenlang was zij beëdigd tolk/vertaalster Nederlands-Engels voor gouverne- ment en justitie; zij sprak en schreef vloeiend vijf talen. In 1937 werd zij te Ba- tavia redactrice, later hoofdredactrice van drie geïllustreerde tijdschriften van Drukkerij De Unie: Wereldnieuws, Filmwereld en Eva. In de jaren 1940-1942 werkte zij als vertaalster en omroepster voor de buitenlandse en nationale uitzen- dingen van de Nederlandsch-Indische Radio Omroep (NIROM). Ook deed zij toen mee met de hoorspelen van deze omroep en schreef zij zelf een aantal hoor- spelen. Voorts leverde zij in deze jaren regelmatig artikelen en interviews voor het Nieuws van den Dag, de Java Bode en de Regeeringspersdienst.

Zelfportret ‘Uit mijn tuin’
(1932) © E.M.J. Hannaford-Rambonnet (1940)

In juli-augustus 1942 werd zij door de Japanse militaire politie (Kempeitai) zeven weken gevangen gehouden en als vermeende Britse spionne op zeer wrede wijze verhoord. In 1943 werd zij geïnterneerd, niet in een van de gebruikelijke vrouwenkampen maar - wegens haar Italiaanse afkomst - in het ‘Tanah Abang-kamp’, een afgeschermd deel van een wijk in Batavia. Na de oorlog - haar man was in februari 1945 in een interneringskamp overleden - bleef zij tot medio 1947 op Java. Zij werkte toen als secretaresse en vertaalster voor de comman- dant van de Britse War Crimes Co-ordination Section te Batavia en voor het De- partment of Claims and Hirings van het geallieerde hoofdkwartier aldaar. In het najaar van 1946 kwam zij terug bij Drukkerij De Unie, waar zij hoofd van de Te- kenafdeling werd.
Ook in deze jaren van oorlog en revolutie bleef zij nog tamelijk creatief, waarbij zij zich speciaal toelegde op illustratie- en affichewerk. Zo maakte zij een aan haar dochter opgedragen, rijk geïllustreerd sprookjesboek en ontwierp zij een aantal affiches voor het Rode Kruis en voor de steun aan oorlogsgetrof- fenen in Indonesië. Ook ontwikkelde zij, tenslotte, een aantal damesmode-ont- werpen, waarbij zij was geïnspireerd door met name de traditionele Javaanse dracht van sarong en kebaja. Deze ontwerpen zijn echter nauwelijks uitgevoerd.
Na een verblijf van een half jaar bij familie en vrienden in de Verenigde Sta- ten, waar zij ook weer portretten schilderde, vestigde zij zich in februari 1948 in Nederland. Daar trad zij in dienst van respectievelijk de Borneo Sumatra Handel Maatschappij en de Haagse notaris Dr. J.A.C.P. van Beek, waar zij administra- tief en vertaalwerk verrichtte. Zij is toen nauwelijks nog artistiek actief geweest. Zij overleed in 1955, op 59-jarige leeftijd, te Den Haag. Haar lichaam werd bij- gezet in het familiegraf van de Da Pontes op de begraafplaats Zorgvlied te Am- sterdam.
In 1999 bleek dat van haar nalatenschap diverse mappen bewaard zijn ge- bleven, waarin zich velerlei toneelstukken, filmscenario’s, novellen, gedichten, schetsen en korte verhalen van haar hand bevinden, die waarschijnlijk nooit zijn gepubliceerd. Ook zagen toen allerlei foto’s en een deel van haar corresponden- tie en verloren gewaande schilderijen en tekeningen opnieuw het daglicht. Haar verhalen, die deels in het Engels zijn geschreven, hebben veelal het leven in Ne- derlands Indië tot onderwerp. De Engelstalige hebben onder meer betrekking op de Japanse bezetting, de Nederlandstalige vooral op de periode daarvoor. Bata- via Publishing begon in 2001 met het uitgeven van de Anita Rambonnet Reeks, waarvan elke aflevering een of meerdere van deze verhalen bevat, een literair-historische inleiding en soms ook enige poëzie.

Anita Rambonnet Reeks:

● Nr. 1: “Onyx – Jade”

● Nr. 2: “Amethyst – Chrysopraas”

● Nr. 3: “Smaragden”

● Nr. 4: “Batavia Calling”

● Nr. 5: “Simili”

● Nr. 6: Dagboeknotities van Anita Rambonnet, Batavia, februari - maart 1942. En: Brieven van haar kinderen, Soerabaja/Bandoeng, december 1941 - februari 1942.

!

Indien u persoonlijke herinneringen of andere informatie heeft betreffende Anita Rambonnet en haar familie, of beschikt over materiaal inzake hun leven en werk (foto’s, brieven, artikelen, archivalia, schilderijen, tekeningen, affiches etc.), dan waarderen wij het zeer als u - ten behoeve van de verdere opbouw van de Anita Rambonnet Reeks - contact met ons opneemt. Ook als u suggesties heeft wat betreft mogelijke informanten en bronnen stellen wij het op prijs als u ons daarvan op de hoogte stelt.

Home