Batavia Publishing: Anita Rambonnet

    Anita Rambonnet, circa 1929

  © E.M.J. Hannaford-Rambonnet

     Anita Rambonnet–Da Ponte werd in 1895 geboren te Smyrna (nu Izmir, Turkije) als dochter van een Italiaan­se vader en een Nederlandse moe­der. Doordat haar vader uit een Veneti­aanse grafelijke familie stamde, had zij de titel van gravin. Na haar stu- die aan de Universiteit van Amsterdam (middelbare acte Engels) vertrok zij in 1919 naar Java, samen met haar echtgenoot Mr. G.F. Rambonnet. Deze werd in de jaren twintig en dertig burgemeester van respectievelijk Soekaboemi en Buitenzorg. Zij kre- gen twee kinderen: Eveline (‘Nini’, 1920) en Robert (‘Bobby’, 1922) Rambonnet.

     Anita Rambonnet, een markante per­soonlijkheid in de Indische ‘high society’, ont- wikkelde zich vanaf haar tijd in Soekaboe­mi tot een gekwalificeerd kunstenares. Als tekenares en schilderes creëerde zij een ge­varieerd oeuvre van - vooral - stillevens, portretten en ka­rikatu­ren, vaak met een rijk ge­schakeerde kleurstelling. Zij exposeer- de in ‘one-man shows’ en participeerde - samen met schilders als Rudolf Bonnet, Carel Dake Jr., Gabriëlle Fer­rand, Ben Frank, Willy Sayers en Henry van Velthuysen - in diverse exposities in Nederlands-Indië en Neder­land. Ook ont­wierp zij affi­ches (onder meer voor de Bandoengsche Kininefa­briek) en toneeldecors en -kostuums. Zij signeerde haar werk doorgaans met: ar.

‘Smart’ (1927)                ‘De gesloten deur’

                              © E.M.J. Hannaford-Rambonnet                           (1927)

     Als schrijfster was zij - onder het pseudoniem Mr. J. Palet - vooral bekend van- wege haar drie Indische detectiveromans: ‘De moord in het berghotel’, ‘13’ en ‘Pa- ladijnen in Péot’. Deze romans, waarvoor zij ook de illustraties en omslagen teken- de, verschenen in de jaren 1934-1941. Verder schreef zij een groot aantal toneelstuk- ken, filmscenario's, novellen, gedichten en verhalen, die vrijwel geen van alle zijn uitge­geven. Waarschijnlijk heeft zij als model gediend voor de hoofdpersoon Julie Meerkamp in ‘De razende berg’ van Melis Stoke (pseudoniem van Herman Salomon- son), een Indische sleutelroman uit 1939.

     Jarenlang was zij beëdigd tolk/vertaalster Nederlands-Engels voor gouvernement en justitie; zij sprak en schreef vloeiend vijf talen. In 1937 werd zij te Batavia redac- trice, later hoofdredactrice van drie geïllustreerde tijdschriften van Drukkerij De Unie: Wereldnieuws, Filmwereld en Eva. In de jaren 1940-1942 werkte zij als vertaalster en omroepster voor de buitenlandse en nationale uitzendingen van de Nederlandsch- Indische Radio Omroep (NIROM). Ook deed zij toen mee met de hoorspelen van de- ze omroep en schreef zij zelf een aantal hoorspelen. Voorts leverde zij in deze jaren regelmatig artikelen en interviews voor het Nieuws van den Dag, de Java Bode en de Regeeringspersdienst.

Zelfportret         ‘Uit mijn tuin’

   (1932)                              © E.M.J. Hannaford-Rambonnet                           (1940)

     In juli-augustus 1942 werd zij door de Japanse militaire politie (Kempeitai) zeven weken gevangen gehouden en als vermeen­de Britse spionne op zeer wrede wijze ver- ­hoord. In 1943 werd zij geïnterneerd, niet in een van de gebruikelijke vrouwenkam- pen maar - wegens haar Italiaanse afkomst - in het ‘Tanah Abang-kamp’, een afge- schermd deel van een wijk in Batavia. Na de oorlog - haar man was in februari 1945 in een interneringskamp overleden - bleef zij tot medio 1947 op Java. Zij werkte toen als secretaresse en vertaalster voor de commandant van de Britse War Crimes Co- ordination Section te Batavia en voor het Department of Claims and Hirings van het geallieerde hoofdkwartier aldaar. In het najaar van 1946 kwam zij terug bij Druk- kerij De Unie, waar zij hoofd van de Teken­afdeling werd.

     Ook in deze jaren van oorlog en revolutie bleef zij nog tame­lijk crea­tief, waarbij zij zich speciaal toelegde op illustratie- en affichewerk. Zo maakte zij een aan haar dochter opgedra­gen, rijk geïllu­streerd sprookjesboek en ontwierp zij een aantal affi- ches voor het Rode Kruis en voor de steun aan oorlogs­getroffenen in Indonesië. Ook ontwikkelde zij, tenslotte, een aantal damesmode-ontwerpen, waarbij zij was geïn- spi­reerd door met name de traditionele Javaanse dracht van sarong en kebaja. Deze ontwerpen zijn echter nau­welijks uitgevoerd.

     Na een verblijf van een half jaar bij familie en vrienden in de Verenigde Staten, waar zij ook weer portretten schilderde, vestigde zij zich in februari 1948 in Neder- land. Daar trad zij in dienst van respectievelijk de Borneo Sumatra Handel Maat- schappij en de Haagse notaris Dr. J.A.C.P. van Beek, waar zij administratief en ver- taalwerk verrichtte. Zij is toen nauwelijks nog artistiek actief geweest. Zij overleed in 1955, op 59-jari­ge leeftijd, te Den Haag. Haar lichaam werd bijgezet in het fami- liegraf van de Da Pontes op de begraafplaats Zorgvlied te Amsterdam.

     In 1999 bleek dat van haar nalatenschap diverse mappen bewaard zijn gebleven, waarin zich velerlei toneelstuk­ken, filmscenario’s, novellen, gedichten, schetsen en korte verhalen van haar hand bevinden, die waarschijnlijk nooit zijn gepubliceerd. Ook zagen toen allerlei foto’s en een deel van haar correspondentie en verloren ge- waande schilderijen en tekeningen opnieuw het daglicht. Haar verhalen, die deels in het Engels zijn geschreven, hebben veelal het leven in Nederlands Indië tot onder- werp. De Engelstalige hebben onder meer betrekking op de Japanse bezetting, de Nederlandstalige vooral op de periode daarvoor. Batavia Publishing begon in 2001 met het uitgeven van de Anita Rambonnet Reeks, waarvan elke aflevering een of meerdere van deze verhalen bevat, een literair-historische inleiding en soms ook eni- ge poëzie.

Anita Rambonnet Reeks:

● Nr. 1: “Onyx – Jade”

● Nr. 2: “Amethyst – Chrysopraas”

● Nr. 3: “Smaragden”

● Nr. 4: “Batavia Calling”

● Nr. 5: “Simili”

● Nr. 6: Dagboeknotities van Anita Rambonnet, Batavia, februari - maart 1942. En: Brieven van haar kinderen, Soerabaja/Bandoeng, december 1941 - februari 1942.

              !

     Indien u persoonlijke herinneringen of andere informatie heeft betreffende Anita Rambonnet en haar familie, of beschikt over materiaal inzake hun leven en werk (fo- to’s, brieven, artikelen, archivalia, schilderijen, tekeningen, affiches etc.), dan waar- deren wij het zeer als u - ten behoeve van de verdere opbouw van de Anita Rambon- net Reeks - contact met ons opneemt. Ook als u suggesties heeft wat betreft mogelij- ke informanten en bronnen stellen wij het op prijs als u ons daarvan op de hoogte stelt.

Home