Dr. M.T.N.
Govaars-Tjia:
samenleving – De Chinese
ervaring in Indonesië 1900-1942
300 pagina's, geïllustreerd, summary, noten, bibliografie, personenregister, zaken- register.
Verkrijgbaar bij Antiquariaat Batavia en Uitgeverij
De Vijver
Het onderwerp van dit boek vormt in feite een soort brandpunt waar
verschil- lende 'draden' in de Nederlands-Indische geschiedenis bij elkaar
komen. Dr. Go- vaars laat zien dat de geschiedenis van het
gouvernements-onderwijs aan Chi- nezen nauw samenhangt met het beleid dat de
Nederlands-Indische overheid door de jaren heen voerde ten aanzien van haar
Chinese onderdanen, met oogmerken die vaak weinig met onderwijs van doen hadden.
Deze beleidsaspecten weerspiegelden – en
hadden ook hun weerslag op – de ont- wikkeling van een identiteitsbesef bij de
Chinezen. Dit besef kon overigens sterk variëren binnen de diverse subgroepen
van de Chinese bevolking met hun nogal verschillende sociaal-economische kenmerken.
Behalve de houding van de over- heid, speelden bij de ontwikkeling van dit
identiteitsbesef ook de opkomst van het Chinees nationalisme in China, het
aanhoudende respect voor confucianis- tische tradities en de vaak moeilijke
economische omstandigheden een rol.
Niet eerder zijn over dit belangrijke
hoofdstuk uit de Nederlands-Indische ge- schiedenis zoveel gegevens
bijeengebracht en is het geheel op zo'n heldere en toegankelijke wijze
beschreven. Nieuw is de systematische behandeling van álle vormen van het
gouvernementsonderwijs aan Chinezen: de Hollands-Chinese School van 1908, de
Hollands-Chinese Kweekschool van 1917, de Maleis-Chi- nese School van 1927, en
de Chinese Lagere School van eind jaren dertig.
Nieuw is ook de analyse van het
resinificatie-streven van de peranakans (de in Indië geboren Chinezen) na de
invoering van het Hollandse onderwijs, in het bijzonder met betrekking tot de
Chinese taal. Tevens wordt in deze studie een verband gelegd tussen
verslechterende economische omstandigheden en de op- komst van
resinificatie-bewegingen, met name van stromingen die het confu- cianistische
identiteitsbesef moesten versterken.
Het boek is zeer toegankelijk voor een
ieder die belangstelling heeft voor het onderwerp. Het thema van het boek is
ook bijzonder actueel, gezien de proble- men waar we tegenwoordig ook in
Nederland mee geconfronteerd worden op het gebied van integratie van culturele
en etnische minderheden.